Tag Archives: ادبیات

اسامی نامزد‌های نوبل ادبیات ۲۰۱۸ اعلام شد


خبرگزاری مهر: آکادمی جدید که قصد دارد به جای نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۸ یک برنده معرفی کند، اسامی نامزدهای این رقابت را اعلام کرد و از کتابخوان‌ها خواست به منتخب خود رای دهند.

اسامی نامزد‌های نوبل ادبیات ۲۰۱۸ اعلام شد

به نقل از سایت جایزه، آکادمی جدیدی که قصد اهدای یک جایزه ادبی بین‌المللی را در سال ۲۰۱۸ به جای جایزه ادبی نوبل دارد با معرفی اسامی ۴۷ نویسنده از سراسر جهان، این رقابت را کلید زد.

در حالی که اسامی نویسندگان در فهرستی اعلام شده، از مخاطبان خواسته شده است تا به یکی از نویسندگان این فهرست رای بدهند.

گفته شده این آدکامی از سوی کتابداران سوئدی تشکیل شده و زمان رای گیری تا ۱۴ آگوست تعیین شده است.

از میان این آرا اسامی ۳ نویسنده که بیشترین رای را آورده‌اند برای انتخاب به گروه داوری ارجاع می‌شود که متشکل از گروهی متخصص است. یک نویسنده نیز به رای کتابداران به این فهرست اضافه می‌شود.

از میان این ۴ نفر، اسم برنده این جایزه ۱۴ اکتبر در برنامه‌ای رسمی اعلام می‌شود و جایزه دهم دسامبر ۲۰۱۸ به برنده اهدا خواهد شد.

این آکادمی جدید اعلام کرده سازمانی غیرانتقاعی، غیرسیاسی، و از نظر مالی مستقل است و در همان چارچوب زمانی آکادمی سوئد و ۵ کمیته دیگر آن فعالیت می‌کند.

اعضای این آکادمی تاکید کرده‌اند ادبیات باید با دموکراسی، گشاده بودن و صمیمیت و احترام همراه باشد.

آکادمی جدید ۱۱ دسامبر از بین می‌رود و کارش را خاتمه یافته تلقی می‌کند.

این جایزه به اثر یا نویسنده‌ای که به انسانیت در جهان توجه دارد اهدا می‌شود و برنده می‌تواند از هر نقطه جهان باشد، به شرط این که ۲ اثر ادبی تا کنون منتشر کرده باشد و یکی از آنها در ۱۰ سال اخیر منتشر شده باشد.

رییس هیات داوری آن پالسون سردبیر و ناشر مستقل است.

اعضای داوری عبارتند از: لیزبت لارسون پروفسور ادبیات در دانشگاه گوتنبورگ، ماریان اشتاین‌سافیر کتابدار و روزنامه‌نگار هنری و فرهنگی، پیتر استنسون سردبیر و منتقد، گونیلا ساندین مدیر کتابخانه.

نامزدها عبارتند از:

پیتر اشتم نویسنده سوییسی برای «اگنس»

دیوید لویتان نویسنده آمریکایی برای «پسر پسررا ملاقات می‌کند»

جنی یگرفلد نویسنده سوئدی برای «من روی زمین، خون‌ریزان»

آرونداتی روی نویسنده هندی برای «خدای چیزهای کوچک»

یوناس هاسن خمری نویسنده سوئدی برای «مونته‌کور»

جی.کی.رولینگ نویسنده بریتانیایی برای «هری پاتر و سنگ فیلسوف»

توماس پینچون نویسنده آمریکایی برای «رنگین کمان جاذبه»

کیم توی نویسنده کانادایی برای «تو»

جسیکا شیفر نویسنده سوئدی برای «وقتی سگ‌ها می‌آیند» به انگلیسی ترجمه نشده است

هاروکی موراکامی نویسنده ژاپنی برای «۱Q۸۴ »

آن کارسون نویسنده کانادایی برای «زیبایی شوهر»

پل آستر نویسنده آمریکایی برای «شهر شیشه‌ای» از سه‌گانه نیویورک

مارگارت آتوود نویسنده کانادایی برای «داستان ندیمه»

مریلین روبینسون نویسنده آمریکایی برای «گیلاد»

سوفی اوکسانن نویسنده فنلاندی برای «پاکسازی»

کریستن اکمن نویسنده سوئدی برای «آب سیاه»

اولف لوندل نویسنده سوئدی برای «جک» ترجمه نشده است

جاماییکا کینکید نویسنده آمریکایی برای «اتوبیوگرافی مادرم»

اولگا توکارسوک نویسنده لهستانی برای «پروازها»

یون کالمان استفانسون نویسنده ایسلندی برای «ماهی پا ندارد»

سیلیوا آوالون نویسنده ایتالیایی برای «ضد زنگ» ترجمه نشده

چیماماندا نگوزی آدیچی نویسنده نیجریه‌ای برای «نصف یک خورشید زرد»

مگ روسوف نویسنده آمریکایی برای «حالا چطور زندگی می‌کنم»

پتی اسمیت نویسنده آمریکایی برای «فقط بچه‌ها»

کورمک مک‌کارتی نویسنده آمریکایی برای «جایی برای پیرمردها نیست»

سارا استریدزبرگ نویسنده سوئدی برای «جاذبه عشق»

نیل گیمن نویسنده بریتانیایی برای «اقیانوس در آخر خط»

اینگر ادلفلت نویسنده سوئدی برای «نام مخفی او»

نندی اوکورافور نویسنده آمریکایی برای «کسی که از مرگ می‌ترسد»

جنس گانمن نویسنده سوئدی برای «کشور کوچکی که می‌تواند باشد» ترجمه نشده است

سیری هاستوت نویسنده آمریکایی برای «آنچه دوست داشتم»

ادوارد لوییس نویسنده فرانسوی برای «پایان ادی»

جانت وینترسون نویسنده بریتانیایی برای «پرتقال تنها میوه نیست»

سارا پابورن نویسنده سوئدی برای « Blybröllop» ترجمه نشده است

نینا بورو نویسنده فرانسوی برای «سواحل زیبا»

سارا لووستام نویسنده سوئدی برای «حقیقت با اصلاح» ترجمه نشده است

النا فرانته نویسنده ایتالیایی برای «دوست باهوش من»

آموس اوز نویسنده از رژیم صهونیستی برای « داستانی درباره عشق و تاریکی»

نگوگی وا تیونگو نویسنده کنیایی برای «یک دانه گندم»

یوهانس آنیورو نویسنده سوئدی برای «توفانی که از بهشت وزید»

دونا تارت نویسنده آمریکایی برای «تاریخ مخفی»

ماریس کوندی از گوادالوپ برای «عبور از مانگراو»

زادی اسمیت نویسنده بریتانیایی برای «دندان‌های سفید»

جویس کرول اوتس نویسنده آمریکایی برای «بلوند»

آجنتا پلیل نویسنده سوئدی برای «ارباب هرگز»

ایان مک‌ایوان نویسنده بریتانیایی برای «تاوان»

دون دلیلو نویسنده آمریکایی برای «دماغ سفید»


راه‌اندازی یک جایزه به‌جای نوبل ادبیات


خبرگزاری ایسنا به نقل از گاردین: پس از این که آکادمی سوئدی نوبل تصمیم گرفت به دلیل حواشی مربوط به رسوایی اخلاقی، برای اولین‌بار در هفت دهه اخیر جایزه نوبل ادبیات را در سال ۲۰۱۸ برگزار نکند، حالا عده‌ای از چهره‌های شاخص فرهنگی سوئد اعلام کرده‌اند که امسال نسخه خودشان از مهم‌ترین جایزه ادبی جهان را در اعتراض به رسوایی آکادمی نوبل اعطا می‌کنند.

راه‌اندازی یک جایزه به‌جای نوبل ادبیات

در ماه نوامبر سال گذشته، «ژان کلود آرنالت» همسر «کاترین فروستنسون»، عضو آکادمی و یکی از داوران مخفی نوبل با شکایت ۱۸ زن به اتهام سوء استفاده جنسی روبه‌رو شد و پس از انتشار این اخبار، «کاترین فروستنسون» نیز از آکادمی نوبل کنار گذاشته شد. همچنین «سارا دنیوس» رئیس هیئت انتخاب آکادمی نوبل ادبیات در واکنش به این اتفاق‌ها استعفا کرد. ماجرای این رسوایی اخلاقی موجی از استعفاها را در آکادمی نوبل ادبیات به راه انداخت و در نهایت موجب شد اعطای جایزه نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۸ لغو شود و به جای آن در سال ۲۰۱۹ دو برنده نوبل ادبیات معرفی شوند، اما با صحبت‌های رئیس بنیاد نوبل، برگزاری این جایزه در سال آینده نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

به جای جایزه نوبل ادبیات، بیش از ۱۰۰ نویسنده، بازیگر، ژورنالیست و دیگر چهره‌های فرهنگی یک آکادمی جدید شکل داده‌اند که جایزه خود را منطبق با زمان اهدای جایزه نوبل در پاییز اعطا کنند.

اعضای تشکیل‌دهنده این آکادمی جدید در بیانیه‌ای اعلام کردند: “ما این اکادمی جدید را به راه انداختیم تا یادآور شویم ادبیات و فرهنگ در درجه اول باید در جهت اعتلای دموکراسی، شفافیت، همدلی و احترام و بدون هیچ امتیازبندی، تعصب، تکبر و جنسیت گرایی تلاش کند. در دوره زمانی که ارزش‌های انسانی بیش از هر زمان دیگری به چالش کشیده شده‌اند، ادبیات به یک نیروی متقابل مهم‌تر برای جلوگیری از فرهنگ سکوت و خفقان تبدیل شده است. این آکادمی تاکید می‌کند که مهم‌ترین جایزه ادبی جهان (نوبل) همچنان باید در سال ۲۰۱۸ برگزار شود.

با اعطای این جایزه می‌خواهیم اعتراض خود را نشان دهیم و به مردم نشان دهیم که کار جدی فرهنگی نباید در فضای زبانی تهدیدآمیز و اجباری، بی‌قانونی‌ها و سوء استفاده‌ها روی دهد”.

این آکادمی تازه‌تاسیس‌ سوئدی از همه کتابداران سوئدی درخواست کرده که نویسندگانی رابه عنوان نامزد معرفی کنند و این نویسندگان می‌توانند از هر کشوری از دنیا باشند اما باید حداقل دو کتاب نوشته باشند که یکی از آن‌ها در ۱۰ سال اخیر منتشر شده باشد.

همچنین این جایزه جدید به نویسندگانی اعطا می‌شود که داستان‌های انسان‌ها را در جهان روایت کرده‌ باشند؛ برخلاف جایزه نوبل که به نویسندگانی اعطا می‌شود که در جهت وصیت‌نامه آلفرد نوبل کتاب نوشته باشند.

پس از دریافت اسامی نویسندگان نامزد، آکادمی جدید فهرست نامزدها را در معرض رای عمومی قرار خواهد داد و چهار نفری که بیشترین آرا را به دست آورده باشند از سوی هیات داوران با ریاست «آن پالسون» و شامل پروفسور «لیبث لارسن» از دانشگاه گوتنبرگ و«گونیلا ساندین» مورد داوری قرار خواهند گرفت و برنده نهایی در ماه اکتبر (در ماهی که جایزه نوبل نیز اعطا می‌شد) اعلام خواهد شد.

آکادمی تازه‌تاسیس روز ۱۱ دسامبر و یک روز پس از اعطای جایزه خود در یک مراسم رسمی منحل خواهد شد.


جایزه ادبیات داستانی زنان برای «آتش خانگی»


خبرگزاری ایسنا به نقل از گاردین: جایزه ادبیات داستانی «بیلیز» که پیش‌تر با نام جایزه «اورنج» شناخته می‌شد جایزه سال ۲۰۱۸ خود را به رمان «آتش خانگی» نوشته «کامیلا شمسی» نویسنده بریتانیایی-پاکستانی اعطا کرد که روایتگر داستان رابطه یک خانواده انگلیسی با گروه تروریستی داعش است.

جایزه ادبیات داستانی زنان برای «آتش خانگی»

«آتش خانگی» که هفتمین رمان نوشته «کامیلا شمسی» است در واقع الهام‌گرفته از یک نمایشنامه قدیمی یونانی است که در آن آنتیگونه به دلیل آن‌که یک خائن شناخته شده از دفن برادرش پولونیکس منع می‌شود. داستان اصلی این رمان درباره سه خواهر و بردار است که کوچک‌ترین آن‌ها لندن را برای پیوستن به تروریست‌های داعش ترک می‌کند و اعضای خانواده در تلاش برای نجات و بازگرداندن او هستند.

«سارا سندز» رئیس هیات داوران جایزه ادبیات داستانی زنان بیلیز با تمجید از رمان «آتش خانگی» آن را داستانی برای زمانه ما توصیف کرد که به موضوع هویت، عشق و سیاست می‌پردازد و خواندن آن را به همه پیشنهاد کرد.

«کامیلا شمسی» که متولد کراچی پاکستان است و هم‌اکنون در لندن زندگی می‌کند در رقابت با «بخوان، بی‌گور، بخوان» نوشته «جزمین وارد» نویسنده آمریکایی و «پری دریایی و آقای هانکوک» نوشته «ایموجن هرمس گوار» که نامزد نهایی این جایزه بودند در نهایت به عنوان برنده انتخاب شد.

جایزه ادبیات داستانی زنان با نام کامل جایزه ادبیات داستانی بیلیز زنان، که در گذشته با نام جایزه ادبیات داستانی اورنج شناخته می‌شد، از سال ۱۹۹۶، هر سال به بهترین نویسنده زن (با هر ملیتی) در حوزه ادبیات داستانی که اثر خود را به زبان انگلیسی در بازار کتاب بریتانیا نشر بدهد اعطا می‌شود. هدف از این جایزه که یکی از معتبرترین جوایز ادبی جهان به شمار می‌رود مشارکت هرچه بیشتر زنان در امر نویسندگی است.

سال گذشته «نیولی آلدرمن» برای رمان «قدرت» موفق به کسب این جایزه ادبی شد.


۳۰ رمان ادبیات کودک که محبوب بزرگترهاست


خبرگزاری ایسنا: نشریه ایندی‌پندنت در گزارشی به معرفی رمان‌های فانتزی و کلاسیک متعلق به ادبیات کودک و نوجوان کرده که افراد بالغ تمایل‌ دارند دوباره آنها را بخوانند.

۳۰ رمان ادبیات کودک که محبوب بزرگترهاست

در این فهرست رمان کلاسیک «شیر، کمد و جادوگر» نوشته «سی‌اس لوئیس» در رتبه نخست آثار ادبیات کودک و نوجوان قرار گرفته که بسیار مورد علاقه بزرگترهاست. این رمان که در سال ۱۹۵۰ منتشر شده است در رقابتی نزدیک با دیگر رمان معروف ادبیات کودک یعنی «باغ اسرارآمیز» نوشته رمان‌نویس انگلیسی «فرانسس هاجسون برنت» جایگاه نخسیت را به خودختصاص داده است.

رمان «باغ اسرارآمیز» اولین بار در سال ۱۹۱۰ منتشر شد اما نسخه معروف آن در سال ۱۹۳۳ به بازار آمد. داستان این رمان درباره باغی اسرارآمیز است که توسط کودکان کشف شده و بزرگترها از آن خبری ندارند.

از دیگر رمان های معروفی که در میان ۱۰ کتاب اول این فهرست قرار گرفته‌اند می‌توان به «بچه‌های راه آهن» نوشته «ادیت نسبیت»، «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» اثر «رولد دال» و «مزرعه حیوانات» از «جورج اورول» اشاره کرد.

بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق، دو سوم از افراد بالغ معتقدند که کتاب خواندن پیش از رفتن به رختخواب به آن‌ها برای به خواب رفتن کمک می‌کند و در این میان کتاب‌های فانتری تاثیر بیشتری دارند. همچنین سه پنجم بزرگسالان دوست دارند کتابی را که در دوران کودکی از آن لذت برده‌اند را دوباره بخوانند.

این پژوهش همچنین تاکید می‌کند خواندن مجدد ادبیات نوستالژیک کودک و نوجوان موجب افزایش احساس مثبت در میان بزرگسالان جامعه می‌شود و بیش از نیمی از افراد بالغ با خواندن کتابی از دوران کودکی خود احساس خوشحالی می‌کنند. همچنین دو پنجم بزرگسالان از ادبیات کودک برای ایجاد جرقه در تخیالاتشان و یک دهم از آن به عنوان راهی برای افزایش خلاقیت استفاده می‌کنند.

فهرست ۳۰ کتاب ادبیات کودک و نوجوان محبوب بزرگسالان از نگاه نشریه ایندی‌پندنت:

۱- شیر، کمد و جادوگر (سی‌اس لوئیس)

۲- باغ اسرار آمیز (فرانسس هاجسون برنت)

۳- بچه‌های راه آهن (ادیت نسبیت)

۴- چارلی و کارخانه شکلات‌سازی (رولد دال)

۵- مزرعه حیوانات (جورج اورول)

۶- جزیره گنج (رابرت لوئیس استیونسون)

۷- باد در بیدزار (کنت گراهام)

۸- هابیت (جی آر.آر تالکین)

۹- سه گانه ارباب حلقه‌ها (جی آر.آر تالکین)

۱۰- ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب (لوئیس کرول)

۱۱- کتاب جنگل (روردیارد کیپلینگ)

۱۲- رابینسون کروزوئه (دانیل دفو)

۱۳- زیبای سیاه (آنا سیول)

۱۴- غول بزرگ مهربان (رولد دال)

۱۵- ماتیلدا (دنی دویتو)

۱۶- وینی خرسه (آلن الکساندر میلن)

۱۷- پیتر پن (جیزم بری)

۱۸- داستان پیتر رابیت (بیترکس پاتر)

۱۹- خانواده سوئیسی رابینسون (یوهان داوید ویس)

۲۰- قرض‌کنندگان (مری نورتون)

۲۱- جیمز و هلوی غول‌پیکر (رولد دال)

۲۲- ناطور دشت (جی.دی سلینجر)

۲۳- جادوگر شهر از (ال.فرانک باوم

۲۴- ماجراهای هاکلبری فین (مارک تواین)

۲۵- تار شارلوت (ای.بی وایت)

۲۶- آن در گرین گیبلز (لوسی مونتگمری)

۲۷- کرم ابریشم بسیار گرسنه (اریک کارل)

۲۸- پرستوهای آمازون (آرتور رنسام)

۲۹- جادورگران (رولد دال)

۳۰- درخت جادوی خیلی دور (انید بلایتون)


احتمال لغو مجدد جایزه نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۹


خبرگزاری ایسنا به نقل از نیویورک تایمز: پس از این که آکادمی سوئدی نوبل، تصمیم گرفت به دلیل حواشی مربوط به رسوایی اخلاقی، برای اولین‌بار در هفت دهه اخیر جایزه نوبل ادبیات را در سال ۲۰۱۸ برگزار نکند و به جای آن در سال ۲۰۱۹ دو برنده اعلام کند، حالا رئیس آکادمی نوبل اعلام کرده که در سال آینده نیز اعطای این جایزه قطعی نیست.

احتمال لغو مجدد جایزه نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۹

«لارس هیکنستن» رئیس بنیاد آلفرد نوبل، در یک مصاحبه رادیویی از احتمال به تعویق افتادن مجدد نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۹ خبر داده تا این نهاد فرهنگی با سابقه ۲۳۲ ساله در بحران عمیق‌تر از گذشته فرو برود.

بر اساس اعلام «هیکنستن» جایزه نوبل ادبیات تنها زمانی مجددا اعطاء می‌شود که اعتماد عمومی مجددا جلب شود و این به آن معناست که اعطای مهم‌ترین جایزه دنیای ادبیات در سال ۲۰۱۹ نیز قطعی نیست.

رئیس آکادمی نوبل همچنین بدون اشاره به نام افراد از ۱۰ نفر از اعضالی کنونی کمیته نوبل ادبیات خواسته که اگر برای آکادمی نوبل و آینده آن مفید نیستند از سمت خود کناره‌گیری کنند.

وی همچنین عنوان کرده است، در صورتی که آکادمی نوبل ادبیات نتواند مشکل خود را حل کند، بنیاد آلفرد نوبل ناگزیر خواهد بود موسسه دیگری را برای برگزاری معتبرترین جایزه ادبی جهان انتخاب کند، تصمیمی که به عقیده برخی بر خلاف وصیت «آلفرد نوبل» است.

در ماه نوامبر سال گذشته، «ژان کلود آرنالت» همسر «کاترین فروستنسون»، عضو آکادمی نوبل گرفته با شکایت ۱۸ زن به اتهام سوء استفاده جنسی روبه‌رو شد و پس از انتشار این اخبار، «کاترین فروستنسون» نیز از آکادمی نوبل کنار گذاشته شد. همچنین «سارا دنیوس» رئیس آکادمی نوبل ادبیات نیز در واکنش به این اتفاق‌ها از کار کنار گذاشته شد.

ماجرای رسوایی اخلاقی در آکادمی نوبل ادبیات در نهایت موجب شد اعطای جایزه نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۸ لغو شود و به جای آن در سال ۲۰۱۹ دو برنده نوبل ادبیات معرفی شود، اما حالا با صحبت‌های رئیس بنیاد نوبل، برگزاری این جایزه در سال آینده نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

چند نفر از اعضای آکادمی نیز در اعترض به این اتفاقات کرسی خود را خالی گذاشتند تا تعداد اعضای کمیته نوبل ادبیات از ۱۸ نفر به ۱۰ نفر کاهش یابد. تعداد اعضاء برای رای‌گیری انتخاب اعضای جدید باید حداقل ۱۲ نفر باشد.

در حالی که عضویت در آکادمی نوبل دائمی است اما پادشاه سوئیس به عنوان حافظ منافع اکادمی نوبل در این موضوع دخالت کرد و امکان کنار گذاشتن و یا کناره‌گیری برخی از اعضای را فراهم کرد.

از میان ۸ نفر از اعضای کمیته اسکار که کرسی خود را ترک‌ کرده‌اند به چهار نفر اجازه داده شده تا از مسئولیت خود کناره‌گیری کنند و چهار نفر دیگر نیز در حال حاضر در فعالیت‌های آکادمی شرکت نمی‌کنند.

جایزه نوبل ادبیات از زمان آغاز به کار از سال ۱۹۰۱، تنها شش بار اعطا نشده بود که هیچ‌ یک تحت تاثیر رسوایی اخلاقی نبوده است؛ در سال‌های ۱۹۱۴، ۱۹۱۸، ۱۹۳۵، ۱۹۴۰، ۱۹۴۱، ۱۹۴۲ و ۱۹۴۳.

این جایزه مهم در طول جنگ جهانی اول و دوم نیز به هیچ کسی اعطا نشد و در سال ۱۹۳۵ به دلیلی که هنوز نامعلوم است برنده‌ای نداشت.

اعتبار جایزه نوبل ادبیات که چهره‌های نامداری برندگان آن بوده‌اند در سال ۲۰۱۶ نیز به چالش کشیده شد؛ زمانی که «باب دیلن» موسیقیدان آمریکایی به عنوان برنده نهایی انتخاب شد و با این انتخاب جایزه مورد انتقاد قرار گرفت.


احتمال تاخیر مجدد اعلام جایزه نوبل ادبیات


خبرگزاری فارس: به نقل از فرانس پرس، بنیاد نوبل اعلام کرد جایزه نوبل ادبیات ۲۰۱۸ که چندی پیش به دلیل رسوایی جنسی به ۲۰۱۹ موکول شد باز هم به تعویق خواهد افتاد.

لارس هِیکنستن مدیر اجرایی بنیاد نوبل در گفتگو با رادیو ملی سوئد گفت: جایزه سال ۲۰۱۸ زمانی اهدا می‌شود که آکادمی سوئد اعتماد به‌نفس خود را بازیابد یا به اندازه کافی روی این پروسه زمان صرف کند. و این بدین معناست که تاریخ مشخصی برای سال ۲۰۱۹ اعلام نمی‌شود.

پیکره آکادمی نوبل از نوامبر سال جاری میلادی، زمانی که روزنامه سوئدی روزنامۀ «دیگنس نایهتر» در پی جنبش جهانی #MeToo – (هشتگ من هم)منتشر کرد که ۱۸ زن ادعا کرده‌اند توسط شخصی با نفوذ و مرتبط با آکادمی نوبل مورد تجاوز و آزار جنسی قرار گرفته‌اند دچار تلاطم و آشفتگی شد.

اختلاف نظر در مورد چگونگی مقابله با این مساله در این نهاد معتبر باعث اختلاف عمیق بین ۱۸ عضو آکادمی نوبل شده و منجر به استعفای شش نفر از اعضا شد که از آن جمله می‌توان به سارا دنیوس اولین دبیر دائمی آکادمی اشاره کرد.


«راث» ادبیات را به انتها رساند


اعتماد آنلاین: «فيليپ راث» از مهم‌ترين رمان‌نويسان قرن بيستم دیروز در سن ٨٥ سالگي درگذشت. محمود دولت‌آبادي نويسنده مطرح كشورمان معتقد است كه فقدان «فيليپ راث» براي جامعه امريكا دردناك خواهد بود. دولت‌آبادي اعتقاد دارد كه هر نويسنده و نمايشنامه‌نويس معتبري كه از دنيا مي‌رود قطعا خسارت زيادي به حوزه ادبيات وارد مي‌شود.

محمود دولت‌آبادي: «راث» ادبيات را به انتها رساند

محمود دولت‌آبادي با اشاره به درگذشت فيليپ راث گفت: «من هم به تازگي اين خبر را شنيده‌ام و به‌شدت از شنيدن آن ناراحت شدم. هر نويسنده يا نمايشنامه‌نويس معتبري كه از دنيا مي‌رود قطعا خسارت زيادي به حوزه ادبيات وارد مي‌شود. به‌حدي اين موضوع مهم است كه شايد مردم به آن واقف نباشند. هر نويسنده يا استاد ادبيات گنجينه‌هايي در درون دارد كه مي‌تواند يك جامعه را به تعالي برساند. فيليپ راث از اين قاعده مستثنا نبود و آثار او در طول ساليان دراز كمك زيادي به فرهنگ و ادبيات كشور امريكا كرد. راث از آن انسان‌هايي بود كه ادبيات و نويسندگي را به انتها رساند.»

او ادامه داد: «فيليپ راث در حوزه تئاتر و نمايشنامه‌نويسي هم آثار فوق‌العاده‌اي را خلق كرد. اخيرا با بچه‌هاي جوان كه صحبت مي‌كردم متوجه شدم كه قرار است مجله‌اي را منتشر كنند كه در آن به آثار فيليپ راث پرداخته شود. اما اكنون بايد براي او ويژه‌نامه‌اي را ترتيب دهند و بزرگداشتي براي او برگزار كنند. راث از كساني است كه توانسته بود جايزه «كافكا» را نيز كسب كند.»

فيليپ راث، نويسنده و برنده جوايز بوكر و پوليتزر و از مهم‌ترين رمان‌نويسان قرن بيستم ميلادي بود. او كه از سال ١٩٧٥ عضو موسسه‌ ملي هنر و ادبيات امريكا بوده‌ و تا سال ١٩٨٩ به عنوان ويراستار آثار ادبي با انتشارات «پنگوئن» همكاري مي‌كرد. از سال ١٩٩٢ وقت خود را فقط صرف نويسندگي كرد و سال ٢٠١٢ با رضايت كامل اين حرفه را كنار گذاشت.»


جایزه نوبل ادبیات ۲۰۱۸ اهدا نمی‌شود


برترین ها: جایزه نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۸ اهدا نخواهد شد.

یورو نیوز نوشت: آکادمی علوم نوبل با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد در پی بحران ناشی از سوء رفتار جنسی همسر یکی از اعضای کمیته ادبیات که منجر به استعفای دست‌کم چهار تن از اعضای آن شده، امسال جایزه نوبل ادبیات اهدا نخواهد شد.

جایزه نوبل ادبیات ۲۰۱۸ اهدا نمی‌شود

در بیانیه روز جمعه آکادمی در سوئد آمده است که جایزه ادبیات امسال در سال ۲۰۱۹ و همزمان با برگزیده آن اهدا خواهد شد.

اتهامات سوء رفتار جنسی نوامبر سال گذشته علیه ژان کلود آرنو، همسر کاترینا فوستنسون از اعضای آکادمی نوبل ادبیات مطرح شد. در همان زمان نیز این نهاد از قطع روابط خود با این فرد خبر داده بود.

ژان کلود آرنو خود روابط نزدیک و نفوذ بسیاری در آکادمی نوبل داشته و از حامیان مالی تاسیس باشگاه فرهنگی در استکهلم بود. وی به آزار جنسی ۱۸ زن در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۷ متهم شده است.

بحران بی‌سابقه آکادمی نوبل در هفته‌های اخیر نگرانی هایی را درباره از بین رفتن و خدشه دار شدن وجهه و شهرت آن ایجاد کرده است.


نقدی بر استفاده سیاسیون از ادبیات کوچه و بازاری



فرارو: «به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده.» این جمله در شبکه‌های مجازی کولاک کرده است. شاید مثل همان زمانی که محمود احمدی نژاد با ردای ریاست جمهوری می‌گفت: «ممه رو لولو برد.» در نگاه اول به کار بردن این ادبیات گوینده را در بین افکار عمومی به عنوان کسی می‌شناساند که خیلی مبادی آداب و نزاکت سیاسی نیست.

این ادبیات، اما در سرزمینی رخ می‌دهد که ۴۰ سال قبل در آن انقلاب رخ داده است؛ آن هم انقلاب اسلامی. بعد از انقلاب، به واسطه تنیده شدن حکومت و دین بسیاری از پست‌ها و سمت‌های سیاسی با هاله‌ای رو به رو شد که اجازه نمی‌داد صاحب آن منصب مورد نقد قرار بگیرد. روزگاری مخالفت با رئیس جمهور با دشمنی پیامبر اسلام یکسان گرفته می‌شد. اما حالا از این خبر‌ها نیست. سوال اینجاست که افرادی که در مناصب سیاسی از ادبیات کوچه و بازاری استفاده کرده اند تا چه حد خواسته یا ناخواسته به مقابله با هاله قدسی مناصب سیاسی برخاسته اند؟ «آبو بریز همونجا که میسوزه.» مردم در این میان چه نقشی ایفا کرده‌اند؟ در این باره فرارو با عبدالله ناصری، استاد دانشگاه و فعال سیاسی به گفت: وگو نشسته است.

آقای دکتر احتمالا شما هم به واسطه فضای مجازی، صدای منتسب به یکی از نمایندگان مجلس که این روز‌ها جنجال برانگیز شده است را شنیده اید. درباره اساس این موضوع این بحث هم وجود دارد که ممکن است صداگذاری شده باشد. اما اگر چنین فرضیه‌ای غلط باشد این جمله که «به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده» در فضایی بیان شده است که در فرهنگ سیاسی ما «خانه ملت» و «در راس امور» عنوان می‌شود و برای تاسیس آن مبارزات زیادی شده است. در زمان هشت ساله محمود احمدی نژاد هم اتفاقات مشابه رخ می‌داد. اما سوال اینجاست که آیا این نوع رفتار‌ها و ادبیات صرفا شان مجلس را زیر سوال می‌برد یا آنکه نهاد‌ها و مناصبی که پیرامون‌شان هاله‌ای از تقدس به جود آمده را عرفی می‌کند؟

هر انسانی یک خلوت و یک جلوتی دارد. بود و نمود اجتماعی آن نباید متفاوت باشد. ما اگر بخواهیم درباره ریا و نفاق تعبیر روانشناسانه‌ای داشته باشیم، ریا و نفاق فاصله بود و نمود رفتار در جامعه است. ممکن است در ذهن انسان‌ها مسائلی وجود داشته باشد که اگر این مسائل در قالب کلمه، گزاره و منویات ادا نشود مورد داوری قرار نمی‌گیرد. در عوض آنچه که در عرصه عمومی گفته و آشکار می‌شود ارزش قضاوت دارد. اینکه نیت چه بوده است هم مساله نیست. اما به هرحال در همین موضوع مورد نظر که صدایی به یکی از نماینده‌های مجلس منتسب می‌شود، اگر میکروفن هم بسته بود هم این عبارت از سوی کسی بیان شده است. این فرد جمله‌ای را به نماینده بغل دستی خود یا یکی از کارمندان مجلس گفته است که به هرصورت به دور از شان نمایندگی و پارلمان است. هم آقای احمدی نژاد که او را مثال زدید و هم نماینده‌ای که جمله اش جنجال ساز شده است این نوع اخلاق را نهادینه می‌کنند و معرف پارلمان می‌شوند. بزرگان همیشه شورای محترم نگهبان را نصیحت می‌کردند که در ارزیابی‌های خود دقت بیشتری داشته باشید و وارونه نعل نزنید. به نظرم اگر دقت بیشتری در بررسی صلاحیت‌ها میشد ما شاهد چنین مواردی نبودیم. متاسفانه من این گونه موارد را در پارلمان دیده یا بعضا شنیده ام. این حرکات حتما دور از شان پارلمان است. بالاخره هر مساله‌ای را می‌شود با زبان ادب و گفتار ادب معتبر کرد.

بعد از انقلاب به واسطه دینی و اسلامی شدن نوع حکومت، بعضا هاله‌ای از تقدس و یا تابویی حول بعضی از مقام‌ها و یا مناصب سیاسی در ایران به وجود آمد. شاید این هاله به واسطه این باشد که یک سیاستمدار برای رسیدن به یک منصب باید فرایندی را طی می‌کرد که در آن روحانیون ناظر اعمال و رفتار آن‌ها بودند. اما از این فرآیند که بگذریم، به نظر می‌رسد زدودن این هاله کاذب کمی دشوار است. آیا استفاده از ادبیات خاصی که به آن اشاره کردیم این هاله‌ها را می‌زداید؟

من ضرورت این هاله را در بعضی حوزه‌ها انکار نمی‌کنم. ما از نظر اخلاقی و اعتقادی باور داریم که وقتی در جایگاهی قرار می‌گیریم که جایگاه فردی خودمان نیست حتی بسیاری از کارها، رفتار‌ها و سخنان مباح، نه از نظر شرعی بلکه از نظر اجتماعی وجه حرمت پیدا کنند. مثلا تعدد زوجات امری است که در نص صریح قرآن و احکام حقوقی و فقهی اسلام آمده است. اما یک مسئول ارشد کشور اگر وارد چنین فضایی شود رفتار‌ها و نتایجی را برای خودش ایجاد می‌کند که آثار مخرب آن بسیار زیاد است. اگر این فرد در حالت عادی دست به این فعل مباح بزند اشکالی متوجه او نخواهد بود، اما وقتی که در کسوت سیاسی یا منزلت اجتماعی قرار دارد، این کردار برای او حرام است؛ بنابراین اگر ظرفیت جامعه را معیار قرار دهیم، ارزیابی عمومی جامعه این است که این قبیل کار‌ها درست نیست. نمی‌خواهیم جایگاهی را مقدس بدانیم، اما به هرصورت برخی رفتار‌ها دور از شان این منزلت‌های اجتماعی و مناصب سیاسی است و ممکن است حرمت اجتماعی پیدا کند.

مثلا بعد از یکشنبه سیاه مجلس روزی که آقای احمدی نژاد فیلمی را علیه خانواده آقای لاریجانی در مجلس پخش کرد، می‌دیدم که از افراد متعددی که به صورت تاریخی با آقای علی لاریجانی مشکل داشتند از این رفتار ناراحت شدند و احمدی نژاد و دار و دسته اش را توبیخ می‌کردند. حرمت‌ها به لحاظ اجتماعی و سیاسی خط قرمزی را ترسیم می‌کند. همچنان که اگر یک کنشگر سیاسی در معرض دادرسی قضایی قرار بگیرد دستگاه قضایی هم حق ندارد وارد حریم خصوصی او شود. به همین دلیل فرد در ملاء عام باید حرمت اجتماعی خود و جامعه را نگه دارد.

مثالی که درباره آقای احمدی نژاد زدید کمی نشان دهنده درگیری بین دو قوه بود. هرچند که نوع رفتار خارج از عرف و کمی مشمئزکننده بود، اما در آن از ادبیات کوچه و بازاری استفاده نشد. در عوض می‌شود ممه رو لولو برد را مثال زد یا ….

ممه رو لولو برد که از زبان آقای احمدی نژاد به کار رفت بدزبانی آقای احمدی نژاد را نشان داد و یک حالت چندش آوری را نسبت به او به وجود آورد. اتفاقا این ادبیات در ذهن افراد بسیاری مخاطب او را مظلوم جلوه داد، همانطور که این اتفاق برای وزیر بهداشت او نیز افتاد. او به وزیر بهداشت خود هلو گفت و فضای مظلومانه‌ای در ذهن جامعه برای وزیر ایجاد شد. همه این‌ها ناشی از یک نوع لودگی اجتماعی و بی نزاکتی سیاسی است. چنین مسائلی حتی با نگاه بازی که بسیاری از کشور‌های خارجی درباره بعضی فضا‌ها دارند سازگاری ندارد. بگذارید مثال بزنم. برویم سراغ رئیس جمهور بزرگترین کشور دنیا. ممکن است عده‌ای رفتار‌های سیاسی و حکومتی دونالد ترامپ را قبول داشته باشند، اما چون در ذهن آن‌ها سلوک فردی باراک اوباما وجود دارد، نسبت به ترامپ ذهنیت بدی پیدا می‌کنند. به این ترتیب می‌بینیم وقتی هر عبارت یا لغتی درباره مسائل گذشته او مطرح می‌شود، آن موضوع در شبکه‌های اجتماعی داخل و خارج از کشور دنبال می‌شود. در واقع ترامپ که تا حدود زیادی شبیه آقای احمدی نژاد خودمان است حتما مردم آمریکا را دچار احساس غلط می‌کند. آن‌ها آدمی را دیده اند که هرچند ممکن است در نگاه کلان و در مقایسه با ترامپ به یک اندازه برای کشورشان منافع ملی داشته باشد، اما در معاشرت، راه رفتن و سخن گفتن خود فرد محترمی بوده و سعی کرده ادب را رعایت کند.

بگذارید این بار از زاویه جامعه به موضوع شان یا تقدس یک منصب بپردازیم. در دهه‌های اول انقلاب بسیاری از سیاسیون روحانی به خاطر لباس‌شان وارث پیامبر محسوب می‌شدند و مخالف آن‌ها را دشمن پیغمبر خطاب می‌کردند. اما بعد از چند دهه وضعیت گویا تغییر کرده است. این تغییر نگاه چه معنای اجتماعی دارد؟

ببینید من خودم جز باور‌های اصولی و اعتقادی مشخصا آنچه که خارج از ارزیابی و وصف و برداشت انسان به عنوان یک موجود متکامل از نظر علم و عقل است هیچ چیزی را جز ذات و کلام باری تعالی مقدس نمی‌دانم. در توصیفی که از پیامبر در قرآن یا روایات آمده نیز از ایشان به عنوان بشری مثل دیگران یاد شده است. به همین دلیل درباره روحانی یا غیرروحانی و شخصیت تراز اول یا تراز چندم، تفاوتی وجود ندارد. این فقط به فرهنگ هویتی و اجتماعی مردم یک سرزمین برمی گردد که مثلا بخش‌هایی از کشور به رفتار حکومتی آیت الله جنتی به جدی یا به شوخی ایراد بگیرند. اما حتما ادب و نزاکت هم درباره شخص ایشان باید رعایت شود. جامعه ما به همان اندازه که شایع‌پذیر است به همان اندازه نیز تحت تاثیر بی نزاکتی‌ها قرار می‌گیرد. مخصوصا در فضای اجتماعی و مجازی که هیچ حد و کنترلی ندارد. به این ترتیب با وجود آنکه معتقدم کسی را نباید مقدس دانست، اما حتما فرهنگ عامیانه کوچه و خیابان هم در ارزیابی چهره‌های سیاسی یا هر انسان معمولی نباید مبنای رفتاری و سنجش گفتاری ما یا شنیداری ما قرار بگیرد.

به نظر می‌رسد که می‌توانیم موضوع را از زاویه دیگری هم بررسی کنیم. ظاهرا فعالیت‌های هردو جناح سیاسی نسبت به رقبای‌شان منجر به این شده که آن هاله تقدس بسیار کمتر از گذشته باشد. به عنوان نمونه در اصولگرایان می‌توان به تقلید صدای مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی اشاره کرد. یا حتی هفته نامه ۹ دی که یک بار کاریکاتور سیدمحمد خاتمی را منتشر کرد و اتفاقا منجر به تعطیل شدن این نشریه در دولت احمدی نژاد نیز شد. کدام یک از این جناح‌ها بیشتر سعی کرده در جریان مقابل خودش هاله پیرامون بعضی شخصیت‌ها مخصوصا روحانیون آن‌ها را بزداید؟

واقعیت این است که من در این مورد خیلی جمع بندی روشنی ندارم. اساسا هم نمی‌خواهم که قسیم جنت النار جامعه باشم و چنین ارزیابی‌هایی داشته باشم. حوزه اخلاق و الزامات دینی را باید خارج از حوزه‌های سیاسی دید. حتما معتقدم که این رفتار‌ها چه از سوی جریان سیاسی همسو باشد چه از سوی جریان رقیب رفتار غلطی است. کاربرد این ادبیات یا تصاویر مصداق ناسزاگویی و ناسزاپروری در ذهن و جامعه است. امام علی به عنوان امام شیعیان در جنگ صفین اعلام می‌کنند که نمی‌خواهند به معاویه که دشمن شماره یک شان است و در مقابل ایشان می‌جنگند فحش بدهند. ایشان به هواداران خود اعلام می‌کند که نمی‌خواهم شما از ناسزا گویان باشید. این‌ها همه ناشی از این است که فضائل اخلاقی نهادینه نشده است. البته در این روند تربیتی بدون شک همه حوزه‌های کارکردی تعلیم و تربیت از آموزش و پروش، دانشگاه، صدا و سیما و رسانه‌ها و منابع … سهم دارند. الگوی امام خمینی (ره) هم برای ما خیلی جالب است. خیلی اوقات وقتی ما در جنگ با صدام بودیم امام بدون استفاده از واژه «آقای» برای دشمن علنی سخن نمی‌گفتند. ایشان بیشتر از اینکه بگوید صدام از «آقای صدام» استفاده می‌کرد. همین رفتار بنیان گذار جمهوری اسلامی می‌تواند الگوی خوبی برای ما در عرصه سیاسی باشد.

البته به زعم بسیاری افراد، کاریکاتور یا تقلید صدا جنبه توهین ندارد و در عوض یک هنر محسوب می‌شوند.

بله. بگذارید یک توضیح بدهم. خدا مرحوم کیومرث صابری (گل آقا) را رحمت کند. خدا آقای دکتر حسن حبیبی را هم رحمت کند. زمانی که مجله گل آقا منتشر می‌شد تقریبا جا افتاده بود که برای مقامات و مسئولین تراز اول کاریکاتور کشیده نشود. آقای دکتر حبیبی کسی بود که این سد را شکاند و به عنوان معاون اول رئیس جمهور به گل آقا اجازه داد که کاریکاتور او را بکشند. آقای خاتمی این روند را تایید کرد.

حتما سخن گفتن برای آدم‌هایی که به عرصه سیاست می‌آیند و چهره حکومتی می‌شوند، آن‌ها مجاز است، اما بالاخره این موضوع رعایت حدود اخلاقی هم می‌خواهد. من البته مشخصا درباره کاریکاتور معتقدم که فضا باید باز باشد و تا جایی که با مقدسات و تقدسات متوهمانه هم ارتباط نداشته باشد این عرصه هنری مجاز است که به کار گرفته شود.

اما از ظاهر پاسخ‌تان در سوال قبل‌تر برمی‌آمد که تقلید صدای آقای هاشمی یا کاریکاتور آقای خاتمی را توهین آمیز عنوان می‌کنید. منظورتان این است که تقلید صدا یا کاریکاتور یک روحانی را مجاز نمی‌دانید؟

ببینید، من آقای دکتر حبیبی را مثال زدم که اتفاقا محبوب شد. یا آقای خاتمی برای کشیدن کاریکاتور خود واکنش نشان نمی‌دهد. این گونه آدم‌ها اتفاقا بزرگ می‌شوند. اما درباره تقلید صدا در ایران افراد خوش استعدادی داریم که در این زمینه فعالیت می‌کنند. در این مساله تا جایی که حد و حدود رعایت شود و برای شاد کردن یک فرد هموطن باشد ایرادی ندارد، اما یک جا‌هایی این فضا باید شور یا بی‌نمکی می‌شود که اعتبار خودش را از دست می‌دهد.


تبعات بیان ادبیات تحریک آمیز در برابر معترضان



فرارو: به طور کلی یکی از مسائلی که می‌تواند در شرایط اعتراضی یا نارضایتی در سطح جامعه شرایط را آرام کند یا بر میزان نارضایتی بیافزاید، نوع رفتار و ادبیات مسئولان کشوری است.

بعد از اینکه طی ماه‌های اخیر در موضوعات مختلف اعتراض‌هایی صورت گرفت و گاهی مسئله معیشت مطرح بود و گاهی اعتراض به حجاب اجباری بود، برخی از مسئولان به نوعی با این رویدادها مواجه شدند که در سطح جامعه و میان فعالان سیاسی مورد انتقاد بسیاری قرار گرفت.

نوعی ادبیات که نه تنها با هدف آرام کردن جامعه صورت نمی‌گرفت بلکه به نوعی همراه با توهین یا تحقیر معترضان بود. البته این ماجرا نه نخستین بار بود که رخ می‌داد و نه آخرین بار. زیرا با نگاهی گذرا به رویدادهای چند دهه اخیر می‌‌توان مشاهده کرد که برخی از مقامات معمولا نوع مواجه‌شان با این قبیل رویدادها این چنین است.

به‌عنوان مثال بعد از اعتراض‌های دختران خیابان انقلاب امام جمعه اصفهان در اظهار نظری اعلام کرد: «بسیاری از انسان‌های فاسقی که دستور از غرب می‌گیرند و در خیابانی در تهران روسری را از سر خود بر می‌دارند، دستور دارند و با قصد کمرنگ کردن حجاب در میان مردم مومن این اعمال را انجام می‌دهند. زمانی که انسان در انجام گناه بی باک شد دیگر با آن گناه مانوس خواهد شد.»

یا بعد از ماجرای خیابان پاسداران امام جمعه مشهد در نماز جمعه این شهر با بیان اینکه مسئله درویشی و درویش‌بازی در کشور یک اندیشه نیست، گفت: «هیچ‌جای این جریان، عرفان نیست، این انحراف است. این دکانی است که دشمنان ما درست کردند. تمامی فرقه‌‌های درویش‌بازی در کشور ما بعد از جریان تحریم تنباکو و بعد از اقتدار روحانیت و دین درست شدند.»

همین مسئله موجب شد که برخی از فعالان سیاسی نسبت به آن واکنش نشان دهند. مصطفی تاجزاده یکی از این افراد بود. او در صفحه توییتری خود نوشت: «ظاهرا گوینده تصمیم دارد یک تنه اعتبار نماز جمعه و روحانیت را به چالش بکشد و ایران سرزمین بایزید و بوسعید را در چاه ویل اخباری‌گری و ظاهرگرایی بیندازد.»

در مجموع به وضوح می‌توان دید که برخی با استفاده از تریبون های مختلف دانسته یا نادانسته نوعی برخورد و ادبیات را در دستور کار خود قرار داده‌اند که نه تنها غائله را آرام نمی‌کند بلکه در بسیاری از موارد موجب افزایش نارضایتی و عصبانیت معترضان می‌شوند. البته این صرفا در خصوص مسائل داخلی صدق نمی‌کند و معمولا نوع رفتار در خصوص کشورهای خارجی هم اینگونه است.

یعنی به عنوان مثال نوع ادبیاتی که در خصوص مسئولان کشورهایی مانند انگلیس، آمریکا، فرانسه و… هم اینگونه است که معمولا موجب می‌شود شکاف میان ایران و کشورهای اروپایی را افزایش دهد. به عنوان مثال سفر اخیر وزیر امور خارجه بریتانیا به ایران یکی از همین مسائل بود. بطوری که علی خرم دیپلمات سابق کشورمان در این باره گفت: «ما نسبت به گام‌هایی که اروپایی‌ها به سمت ما برمی‌دارند بی تفاوت هستیم و بعضا بد برخورد می‌کنیم. مثلا وزیر امور خارجه بریتانیا به ایران می‌آید و نه تنها دست خالی برمی‌گردد بلکه چندتا هم فحش می‌خورد. خب در چنین وضعیتی چه انتظاری می‌توان از اروپایی‌ها داشت؟ ما حتی حاضر به گفت‌وگو هم نیستیم. اگر گفت‌وگو می‌کردیم به نتیجه نمی‌رسیدیم به مراتب موجه‌تر از این بود که صرفا مخالفت کنیم و بد و بیراه بگوییم.»

اما این نوع رفتار و ادبیات از کجا نشات گرفته است و چه پیامدهایی می‌تواند برای کشور داشته باشد؟

عدم پاسخگویی موجب ایجاد ادبیات دشمن تراشی می‌شود

امان الله قرایی مقدم استاد جامعه شناس  در خصوص علل این گونه رفتار‌ها عنوان کرد: «معمولا در جوامعی که مسئولان اختیارات بسیاری دارند و پاسخگوی عملکرد و اظهارات و رفتارشان نیستند نوع ادبیات در آنجا متفاوت است. آنچه که امروزه در ایران هم رخ داده همین است که برخی مقامات به دلیل اینکه موفقیت خود را در حقیر کردن دیگران می‌بینند، از چنین ادبیاتی استفاده می‌کنند و، چون کسی نمی‌تواند آن‌ها را مجبور به پاسخگویی کند، این رفتار تشدید شده است.»

او ادامه داد: «بطور کلی اگر دقت کرده باشید دو دسته از افراد چنین رفتار‌هایی از خود بروز می‌دهند. دسته اول کسانی هستند که پاسخگوی هیچ نهادی نیستند و دسته دوم اطرافیان و حامیان همین افراد هستند. البته این صحبت‌های من به معنی حمایت از اقدامات دراویش در خیابان پاسداران نیست. به هرحال اقدام آن‌ها از هر جهت محکوم است. اما با اینحال نوع برخورد نباید تحقیر آمیز و تحریک کننده باشد.»

این استاد دانشگاه تاکید کرد: «آنچه که مورد بحث من است نوع رفتاری است که از سوی برخی مسئولان انجام می‌شود موجب می‌شود نارضایتی از برخی مسائل تبدیل به خشم و عصبانیت شود. شاید اگر در مسائل این چنینی به جای اینکه با طرف مقابل با زبان تحقیر و تهمت و ناسزا صحبت شود، محترمانه رفتار می‌شد، نمود بیرونی آن برخورد‌های فیزیکی نمی‌شد.»

قرایی مقدم تصریح کرد: «واقعیت این است که طی چهل سال گذشته ما در کشور چه با مسائل داخلی و چه مسائل خارجی به نوعی رفتار کردیم که نه تنها موجب آرام شدن اوضاع نشدیم بلکه به هیزم آتش افزودیم. به عنوان مثال درباره دختران خیابان انقلاب هم همین اتفاق افتاد و برخی مسئولان همانگونه که با دشمنان خارجی برخورد کردند رجز خوانی کردند و تهدید کردند و تهمت زدن با دختران خودمان هم برخورد کردند.»

وی با بیان اینکه مجموع این رفتار‌ها موجب می‌شود که هر رو به تعداد کسانی که معترض هستند اضافه شوند، گفت: «بطور کلی وقتی در جامعه‌ای با یک پدیده اعتراضی رفتار خشن صورت می‌گیرد یا تحقیرآمیز با ان برخورد می‌شود، موجب جریح‌تر شدن طرف مقابل می‌شود. اگر شما نگاهی به دلایل دعوا‌های خیابانی بی‌اندازید می‌بینید که اکثر این اتفاقات به دلیل این است که دو طرف یا یکی از طرفین زبان به ناسزا و تحقیر گشوده است و طرف مقابل را عصبانی‌تر کرده است.»

او تاکید کرد: «حالا اگر ما این را در مقیاس بزرگتر در نظر بگیریم می‌بینیم که نوع رفتار برخی از مسئولان دقیقا شبیه همین افراد است که باعث عصبانیت طرف مقابل می‌شوند. مسئولان ما باید بدانند که در جامعه مطالباتی وجود دارد که ممکن هم است اصلا منطقی یا قانونی نباشد، اما بهتر است با گفت‌وگو و رفتار مسالمت آمیز آن را حل و فصل کنند. در جامعه‌ای که نظام سیاسی آن مبتنی بر اسلام است باید هم اسلامی رفتار شود. کدام از ائمه با مخالفان و دشمنان خود به زبان تحقیر صحبت کرده است؟»

قرائی مقدم در پایان گفت: «بنابراین به عقیده من مادامی که ادبیات تحقیرآمیز و تهمت زنی میان برخی از مسئولان وجود داشته باشد، برحجم اعتراضات و نارضایتی‌ها داخلی و خارجی ما افزوده می‌شود. این ماجرا صرفا به دشمن تراشی ختم می‌شود. مسئولان بهتر است به جای اینکه به عنوان مثال به معترضان دی ماه یا دختران خیابان انقلاب انگ‌های مختلف بزنند و آن‌ها را تحقیر کنند سعی کنند با زبان ملایمت صحبت کنند.»

دشمن تراشی ادبیات دشمنان است

همچنین محمدصادق جوادی حصار تحلیلگر مسائل سیاسی اظهار کرد: «به عقیده من رویکرد دشمن تراشی یا توسط دشمن اتفاق می افتد یا توسط گروهی جاهل. کسی که بخواهد که شهروند جمهوری اسلامی را تبدیل به دشمن ایران کند یا دشمن نظام است یا یک جاهل. منتقد در همه جوامع وجود دارد و حتی پیشرفته‌ترین کشور‌های دنیا را هم نگاه کنید می‌بینید در خصوص همه مسائل عده‌ای هستند که منتقد یا مخالف هستند. اما آن‌ها نمی‌گویند که منتقدان ما دستشان در جیب دشمن است و از بیرون فرمان می‌گیرند.»

او ادامه داد: «واقعیت این است که شهروند مخالف و منتقد در همه جوامع کسانی هستند که نگران و دلداده کشورشان هستند، اما به هرحال مطالبات و نارضایتی‌هایی دارند که می‌خواهند با رفع آن‌ها شرایط در کشور را بهبود ببخشند. حتی اگر این افراد مغرضانه هم اظهار نظر کنند هم نباید با آن‌ها به زبان تهدید و تحقیر صحبت کرد.»

وی افزود: «حالا برخی معتقدند که هرکسی مثل آن‌ها فکر نمی‌کند، دشمن است. خب این جاهلانه‌ترین نگاه نسبت به شهروندان یک کشور است. به عقیده من این رفتار جز ایجاد نفرت، جدایی، کینه، از هم گسستگی و اختلاف نتیجه‌ای نخواهد داشت. اجازه دهید یک مثال ساده بزنم. در ماجرای دختران خیابان انقلاب در مشهد یک خانم چادری آمد و از این دختران حمایت کرد. این درحالی بود که شخص ایشان حجابشان چادر بود. این نشان دهنده هوشیاری این فرد بود. آمد و گفت: من خودم با حجاب چادر موافقم، اما این دلیل بر این نمی‌شود که با حجاب اجباری موافق باشم.»

جوادی حصار در پایان گفت: «خب چرا برخی از مسئولان ما این گونه رفتار نمی‌کنند؟ ببینید قرار نیست که هرچه ما می‌پسندیم دیگران هم بپسندند. مسئولان ما باید با این مسئله کنار بیایند. نمی‌توان مادام‌العمر با مردم خود یا حتی با دشمنان خارجی به گونه‌ای رفتار کنیم که آن‌ها را عصبانی‌تر کنیم و بر مشکلات اضافه کنیم. این نه تنها جامعه را دچار مشکل می‌کند بلکه به جایگاه مسئولان هم لطمه وارد می‌کند. به عنوان مثال زمانی که این ادبیات از سوی ائمه جمعه مطرح می‌شود نگاه مردم به این مراسم مذهبی هم تحت تاثیر قرار می‌گیرد.»